شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری خلق چین، در سپتامبر ۲۰۱۸ در پیام تبریک خود به افتتاحیه کنفرانس جهانی هوش مصنوعی، بر ضرورت همکاری عمیق‌تر کشورها برای مقابله با چالش‌های حوزه‌هایی چون قانون، امنیت، اشتغال، اخلاق و حکمرانی تأکید کرد. وی با شعار «هوش مصنوعی برای خیر عمومی»، خواستار تقویت همکاری‌های بین‌المللی شد تا این فناوری در خدمت بشریت قرار گیرد. تأکید ویژه ایشان بر تقویت توانمندی‌های فناورانه کشورهای «جنوب جهان» و کاهش شکاف‌های دیجیتال، راهکارهای چین برای ارتقای نظام حکمرانی جهانی هوش مصنوعی را ترسیم می‌کند.

هوش مصنوعی اکنون به موتور محرکی قابل اتکا برای تحول صنایع چین تبدیل شده است؛ از کارخانه‌های هوشمند گرفته تا کلاس‌های درس و بیمارستان‌ها، این فناوری در حال ارتقای کیفیت زندگی و ایجاد کسب‌وکارهای نوظهور در دومین اقتصاد بزرگ جهان است.

نکته قابل تأمل در جهش صنعت AI چین، صرفاً تکیه بر حجم تولید نیست، بلکه برتری منحصربه‌فرد آن در «رویکرد مبتنی بر سناریو» (Scenario-driven) است. داده‌های IDC و PatSnap نشان می‌دهد که انباشت اختراعات در شرکت‌هایی چون Tencent وHuawei، همراه با رشد سریع درخواست‌های ثبت اختراع در شانگهای (به بیش از ۴۲ هزار مورد در پنج سال گذشته)، حاکی از تبدیل مزیت بازار انبوه چین به مزیت استانداردسازی فناوری است. این مدل «توسعه از طریق کاربرد» (Application-led R&D) امکان تکرار سریع فناوری در سناریوهای پیچیده مانند کنترل ریسک مالی و ساخت تجهیزات پیشرفته را فراهم می‌کند؛ مسیری که برای کشورهای فاقد زیرساخت‌های صنعتی، دشوار است.

بر اساس گزارش IDC، تجزیه و تحلیل داده، محاسبات ابری، جامعه منبع باز و رانندگی خودکار بخش‌های کلیدی کاربرد AI هستند. PatSnap نیز گزارش می‌دهد که Tencentبا ۱۶,۷۰۰ و Huawei با ۱۶,۱۰۰ درخواست ثبت اختراع، در صدر شرکت‌های چینی قرار دارند.

امروزه کشورهای جنوب جهان با بهره‌گیری از فناوری‌های AI چین، می‌توانند سهم بیشتری در اقتصاد دیجیتال کسب کنند. انتقال تجربیات و دانش فنی چین، ضمن بهبود زیرساخت‌های فناوری، به ایجاد اشتغال و کارآفرینی در این مناطق کمک شایانی می‌کند. ارتباط مستقیم با بازارهای بزرگ چین، توانایی این کشورها را برای معرفی محصولات خود به جامعه جهانی افزایش می‌دهد.

تحلیلگران معتقدند که همکاری‌های فناوری چین تحت ابتکاراتی چون «کمربند و جاده» و «ابتکار توسعه جهانی»، در حال پر کردن خلأهای حکمرانی دیجیتال جهانی است. برخلاف برخی کشورها که AI را ابزاری برای بازی ژئوپلیتیک می‌دانند، چین بر «دسترسی‌پذیری» و «انصاف» تأکید دارد. برای کشورهای جنوب جهان که نیازمند تحول دیجیتال هستند اما با محدودیت زیرساخت روبرو می‌باشند، این مدل همکاری مبتنی بر «پراگماتیسم فناورانه» (Technological Pragmatism)، گزینه‌ای مکمل در کنار اکوسیستم‌های بسته غربی است که به شکستن انحصار فناوری و تحقق «عدالت فناورانه» کمک می‌کند.

با ترویج همکاری‌های فنی، کشورهای جنوب جهان می‌توانند به نوآوری و انتقال فناوری بپردازند. چین نیز بر اساس برنامه‌ریزی نسل جدید AI، قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ به مرکز اصلی نوآوری جهانی تبدیل شود. پکن به عنوان پایتخت این فناوری، با دارا بودن نیمی از شرکت‌های AI کشور (بیش از ۲۵۰۰ شرکت) و برنامه‌ریزی برای رسیدن به ارزش صنعتی ۴۵۰ میلیارد یوانی تا سال ۲۰۲۵، در حال سرعت بخشیدن به نظریه‌های پایه و فناوری‌های هسته‌ای است.

وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین اعلام کرده که مقیاس کلی صنعت AI کشور از ۱.۲ تریلیون یوان فراتر رفته و بیش از ۶۲۰۰ شرکت در این حوزه فعال هستند. لیو چینگ‌فنگ، رئیس شرکت iFlytek، هوش مصنوعی را فناوری راهبردی می‌داند که با ادغام عمیق اقتصاد دیجیتال و واقعی، صنایع نوین را تقویت می‌بخشد.

از نوآوری‌های پکن تا ثبت اختراعات شانگهای و همکاری‌های جنوب جهان، چین در حال ساخت یک اکوسیستم هوش مصنوعی با چرخه داخلی و بین‌المللی است. این رویکرد نه تنها اجرای عملی ایده «هوش مصنوعی برای خیر» است، بلکه تثبیت‌کننده جایگاه چین به عنوان رهبری مسئول در انقلاب چهارم صنعتی از طریق همکاری‌های باز و پایدار می‌باشد.