سازمان همکاری شانگهای در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ تأسیس شد. از آن زمان، خانواده شانگهای از ۶ عضو به ۲۷ عضو افزایش یافته و به بزرگ‌ترین، پرجمعیت‌ترین و امیدبخش‌ترین سازمان همکاری منطقه‌ای جامع در جهان تبدیل شده است.

نورلان یرمکبایف در این مصاحبه اظهار داشت که اگرچه کشورهای عضو از نظر نظام‌های سیاسی و اولویت‌های توسعه اقتصادی با یکدیگر تفاوت دارند و هر کدام از تاریخ، فرهنگ و سنت‌های تمدنی منحصربه‌فردی برخوردارند، اما این کشورها در مدت کوتاهی با وجود تفاوت‌های خود، یاد گرفته‌اند درباره پیچیده‌ترین مسائل با یکدیگر همکاری کرده و به اجماع برسند.

به گفته وی، این موضوع یکی از مهم‌ترین دستاوردهای همکاری در ۲۵ سال گذشته است. دستاورد مهم دیگر، ایجاد یک سازوکار همکاری چندلایه و منحصربه‌فرد در سازمان همکاری شانگهای در طیف گسترده‌ای از زمینه‌هاست. در حال حاضر، ۲۹ سازوکار همکاری در حوزه‌های تخصصی مختلف وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به سازوکار برگزاری نشست‌های منظم روسای وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها اشاره کرد که در مجموع با عنوان نشست روسای وزرا شناخته می‌شوند.

در سال ۲۰۰۱ و در آغاز فعالیت سازمان همکاری شانگهای، حفظ صلح و امنیت منطقه‌ای مهم‌ترین دغدغه کشورهای عضو بود. اما امروز دامنه همکاری‌ها گسترش یافته و حوزه‌هایی همچون تجارت، علم و فناوری و تبادلات فرهنگی را نیز دربر می‌گیرد.

یرمکبایف اظهار داشت که فناوری‌های جدید، استارت‌آپ‌ها و نوآوری، به‌طور فزاینده‌ای جایگاه برجسته‌ای در دستور کار سازمان همکاری شانگهای پیدا کرده‌اند. سازمان همکاری شانگهای در پاسخ به نیازهای زمان، در حال ایجاد سازوکارهای همکاری مرتبط و تقویت بنیان حقوقی توافق‌هاست. برای نمونه، در زمینه هوش مصنوعی، سازمان همکاری شانگهای در اوایل سال ۲۰۲۲ «طرح کلی همکاری در زمینه هوش مصنوعی بین کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای» را تصویب کرد و پس از آن، برنامه عملیاتی اجرای این طرح را صادر کرد و روسای کشورها نیز بیانیه‌ای درباره همکاری در زمینه هوش مصنوعی امضا کردند. برای پاسخ به نیازهای امنیت انرژی نیز «مرکز همکاری انرژی چین و سازمان همکاری شانگهای» سال گذشته به ابتکار چین و در چارچوب این سازمان تأسیس شد. به همین ترتیب، در زمینه هوش مصنوعی، «مرکز همکاری ملی کاربرد هوش مصنوعی چین و سازمان همکاری شانگهای» نیز راه‌اندازی شده است.

دبیرکل سازمان همکاری شانگهای اضافه کرد: بنابراین، معتقدیم کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، هم از طریق بهره‌گیری از تجربیات پیشرفته و هم با پیشبرد اجرای پروژه‌های عملی، فرصت‌های ارزشمندی در این حوزه‌ها به دست خواهند آورد.

یرمکبایف در این مصاحبه افزود که سازمان همکاری شانگهای بر اساس اندازه یا قدرت اقتصادی کشورها میان اعضا تفاوتی قائل نمی‌شود و همه کشورها از جایگاهی برابر برخوردارند. نمایندگان تمامی کشورها از حقوق برابر برای سخن گفتن و بیان مواضع ملی خود برخوردارند.

وی تاکید کرد که این دقیقاً یکی از ارزش‌ها و جذابیت‌های سازمان همکاری شانگهای است. علاوه بر این، اصل اجماع که در سازمان همکاری شانگهای اجرا می‌شود، با حمایت کامل همه کشورهای عضو، به تسریع اجرای تصمیمات کمک می‌کند.

او گفت: «ما شاهد علاقه شدید بسیاری از کشورها به سازمان همکاری شانگهای بوده‌ایم؛ کشورهایی که اصول اساسی مورد حمایت این سازمان را به رسمیت می‌شناسند و به آن پایبند هستند. تنها در سه سال گذشته، تقریباً ۱۰ درخواست از کشورهای مختلف دریافت کرده‌ایم که امیدوارند در ظرفیت‌های گوناگون به سازمان همکاری شانگهای بپیوندند؛ نه لزوماً به‌عنوان عضو، بلکه با هدف کسب جایگاه شریک یا ارتقای وضعیت فعلی خود در سازمان همکاری شانگهای. ما هر درخواست را با دقت بررسی می‌کنیم و قدردانی عمیق خود را از آنها ابراز می‌کنیم. از حمایت و به‌رسمیت شناختن ارزش‌های سازمان همکاری شانگهای از سوی کشورهای مختلف جهان بسیار قدردانی می‌کنیم.»